Filmy z gatunku: dramat psychologiczny

Koniec roku szkolnego w prowincjonalnym polskim mieście. Dla 12-letniej Gabrysi to ostatnia szansa, by wyjawić koledze z klasy, że jest w nim zakochana. Dziewczynka aranżuje sekretne spotkanie i szantażem zmusza chłopca, żeby się na nie stawił. Ale to, co miało być intymną rozmową wymyka się spod kontroli i wiedzie do nieprzewidzianych rezultatów.

Do ostatniej klasy w prowincjonalnej szkole średniej przybywa Krzysztof Buk (Zbigniew Suszyński), który został wyrzucony z poprzedniego liceum za roznoszenie ulotek. Szybko zdobywa przyjaźń kolegów, równie niepokornych jak on. Uczniowie wraz z młodą wychowawczynią, zwaną Meluzyną (Agnieszka Kowalska), przygotowują spektakl teatralny "Lekcja historii", oparty na tekstach oficjalnych komunikatów prasowych. Wicedyrektor szkoły (Aleksander Bednarz) za wszelką cenę próbuje udaremnić jego realizację. Między nim a młodzieżą narasta konflikt, którego głównym źródłem są odmienne poglądy polityczne. Tymczasem Krzysztof rozpoczyna romans z Meluzyną...

Randle P. McMurphy (Jack Nicholson) wolny duchem, wygadany skazaniec o niespokojnym charakterze, udaje chorobę psychiczną i zamieszkuje z ludźmi, których sam nazywa "świrami". Momentalnie, jego zaraźliwa umiejętność kreowania chaosu przeciwstawia się otępiającej rutynie. Pod żadnym pozorem faceci naszpikowani środkami uspokajającymi nie powinni snuć się w swoich szlafrokach, kiedy toczą się finałowe rozgrywki baseballu. To oznacza wojnę! Po jednej stronie jest McMurphy - po drugiej uprzejma, lecz nieprzejednana siostra Ratched (Louise Fletcher), jedna z najbardziej odrażających postaci w historii filmu. Stawką jest los każdego pacjenta na oddziale.